Ria van Dijk
| Ria van Dijk | ||
 | ||
| Algemene informatie | ||
| Volledige naam | Maria Augustina Norberta van Dijk | |
| Geboren | 24 juni 1920, Tilburg | |
| Overleden | 18 november 2021, Tilburg | |
| Nationaliteit | Nederlands | |
| Beroep | Drogist | |
| Bekend van | (Tilburgse) kermis als “Luchtbuks Ria” | |
Maria Augustina Norberta van Dijk (Tilburg 24 juni 1920 – aldaar 18 november 2021) was een Tilburgse ondernemer en kermisliefhebber. Ze stond bekend als Luchtbuks Ria.
Jeugdjaren
Ria wordt op 24 juni 1920 geboren aan de Tilburgse Goirkestraat. Ze is de jongste dochter van bankmedewerker Cornelius Gosewinus Josephus (Kees) van Dijk (1887-1968) en Joanna Catharina (Cato) van Gils (1884-1952). Daarnaast heeft de een oudere zus Henrica Maria Gerardina (Jet) (1916) en broer Johannes Albertus Arnoldus (Jan) (1917).
Ria groeit op in een relatief welgesteld gezin in ’t Goirke. Als jong meisje gaat ze in de jaren dertig naar kostscholen in ’s-Hertogenbosch en Eekloo (België). Hierdoor komt haar Tilburgse sociale leven vier jaar lang tot stilstand. Wat tot haar grote spijt na haar terugkomst wordt verlengd door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.
Na de bevrijding pakt Ria het leven weer op. Ze doorloopt de Mariaschool (MULO), is actief bij onder andere de scouting en volgt een opleiding tot apothekersassistente.
Complilatie van een film van een fietstocht van Ria, haar zus Jet en moeder Cato en bevriend echtpaar Nannink in 1945. Bekijk hier de hele film
Drogisterij Ria van Dijk
De drogisterij is een bloeiende onderneming met de zelfstandige en (onbedoeld) feministische Ria als middelpunt. Zo verkoopt ze als een van de eersten in Tilburg condooms. Weliswaar stiekem vanonder de toonbank, maar toch. Dit is volgens familieleden kenmerkend voor het eigenzinnige karakter van de Tilburgse onderneemster.
Na 25 jaar moet Ria haar geliefde zaak in 1975 sluiten. De concurrentie van drogisterijketens als Cash&Carry en Kruidvat is simpelweg te groot. Ria gaat aan de slag bij Dienst Sociale Werkvoorziening (DSW), waar ze administratief werk moet verrichten. De overgang van eigen baas naar loondienst is echter groot. Meer plezier beleeft ze aan maatschappelijk werk en het zingen in een koor.
Luchtbuks Ria
Vanwege het grotere leeftijdsverschil met zus Jet, trok Ria in haar jeugd vooral op met haar broer Jan. Van hem leerde ze schieten met een luchtbuks. In 1936, toen Ria zestien jaar oud was, werd ze tijdens een kermisbezoek door twee vriendinnen uitgedaagd bij de schiettent. Hier wist ze haar training om te zetten naar succes en ze schoot in de roos. Waardoor ook automatisch een foto werd gemaakt van het zestienjarige meisje met geweer. Dit zou het begin zijn van een iconische fotoserie.
Vanaf 1936 bezocht Ria jaarlijks de Tilburgse Kermis om een foto te schieten. Met uitzondering van de oorlogsjaren, toen er geen kermis was. Daarnaast schoot ze ook op iedere andere kermis die ze toevallig passeerde. Zo zijn er onder andere foto’s van de kermis in Brussel. Gemaakt tijdens een bezoek aan haar broer Jan, die daar destijds woonde.
De foto’s werden dankzij de inzet van Joep Eijkens en Erik Kessels openbaar gemaakt tijdens de tentoonstelling Een eeuw vermaak in beeld (2006) en het boek 60 jaar schieten op de kermis (2008). In 2009 werden de foto’s aangekocht door het Stedelijk Museum in Amsterdam.
Laatste jaren
Ria blijft haar hele leven schieten. Haar honderdste verjaardag viert ze op 24 juni 2020 vanuit zorgcentrum Het Laar vanuit een rolstoel met luchtbuks in de hand. Voor de gelegenheid is een schiettent in de tuin geplaatst. Daarna zou ze ondanks de coronapandemie nog twee keer op de Tilburgse kermis schieten (in 2020 en 2021). Ria overlijdt op 18 november 2021 op 101-jarige leeftijd.
Bronnen
- Regionaal Archief Tilburg, Archief 1822 Persoonlijk archief Ria van Dijk allias Luchtbuks Ria (1920-2021).
- Regionaal Archief Tilburg, Fotocollectie Ria van Dijk (onderdeel van Archief 1822).
- Regionaal Archief Tilburg en BrabantinBeelden Filmcollectie Ria van Dijk (onderdeel van Archief 1822).
- Joep Eijkens, Het rijke leven van Ria van Dijk, alias Luchtbuks Ria, in: Erfgoed Magazine Tilburg, jaargang 40, nr. 1 (april 2022).