Mie Wenselaars
Inhoud
Mie Wenselaars; een zonderlinge vrouw op Nerhoven
Nerhoven was in de 19e en 20e eeuw een buurtschap aan de noordoostzijde van Gilze. Het gehucht lag ten oosten en ten westen van waar nu de Langenbergseweg loopt. Op Nerhoven woonden verschillende boerenfamilies. Zo ook de familie Wenselaars. De broers Baptist en Antonij hadden er in de 19e eeuw ieder een boerderij, Baptist op Nerhoven 147, Antonij op Nerhoven 159b. De boerderij van Baptist bleef na zijn overlijden niet meer in de familie, maar die van Antonij wel. Toen Antonij overleed bleef zijn dochter Mie samen met haar moeder op de boerderij wonen, tot ook Petronella in 1906 overleed. Vanaf toen woonde Mie er alleen. Door aanleg van het vliegveld begin 20e eeuw en de aanleg van de A58 rond 1970 veranderde de wijk. Bovendien bouwde Gerrit van der Valk er in 1972 een motel. De boerderij van Mie stond op de plek waar nu de parkeerplaats van het motel is. Ze woonde hier bijna tot haar dood, een aantal jaren met een knecht, maar het grootste deel alleen.
Ouders
Mie Wenselaars werd op 17 januari 1875 in Gilze geboren als dochter van Antonij Wenselaars en Petronella Doorakkers. Petronella was de tweede vrouw van Antonij. Zijn eerste vrouw, Adriana Janssen, was in 1861 op 29-jarige leeftijd overleden. Tijdens dit huwelijk waren drie kinderen geboren, een zoon en twee dochters. De zoon is maar 12 jaar oud geworden, de dochters respectievelijk 2 en 3 jaar. Antonij hertrouwde in 1871 met de 39-jarige Petronella Doorakkers. Mie was hun enige kind.
Antonij was landbouwer op Nerhoven. Na het overlijden van zijn vader ging hij in 1881 met Petronella in zijn ouderlijk huis wonen. Vader Jan, de opa van Mie dus, was behalve boer ook linnenwever. Veel boeren verbouwden toen vlas, de grondstof voor linnen waar kleding van werd gemaakt. Jan Wenselaars was één van de achttien linnenwevers in Gilze. Linnen werd meestal geweven in opdracht van fabrikanten, handelaren of particulieren. Het was een laagbetaalde vorm van huisnijverheid. De wevers moesten heel wat uren aan een houten weefgetouw werken om de kost te verdienen. Toen er machines kwamen ging het weven voortaan fabrieksmatig en verdween deze huisnijverheid. Antonij nam dit werk dus niet van zijn vader over. Antonij overleed in 1900, Petronella in 1906. Mie bleef op de boerderij wonen. Haar ouders lieten haar welvarend achter.
Een zonderling leven
Mie leefde haar eigen leven. Ze heeft waarschijnlijk op de St.Josephschool in Gilze gezeten, de meisjesschool van de zusters Franciscanessen. Ze was niet dom en kon prachtig schrijven (de directeur van het postkantoor in Gilze was jaloers op haar handschrift). Van haar ouders erfde ze een paar percelen grond. Ze hield wat koeien, kippen, een geit en een varken en voorzag zo in haar eigen onderhoud. Mie ging haar eigen gang en leefde een zonderling leven. Ze liep altijd in lange, smoezelige kleding met daarover heen een schort. Haar haar had ze opgestoken, waardoor ze van zichzelf vond dat ze op een heksje leek. Ze was diepgelovig en ging trouw naar de kerk in Gilze (waar ze regelmatig te laat kwam). Lichamelijke verzorging en hygiëne vond ze onbelangrijk. Ze schaamde zich nergens voor, niet voor haar lichaamsgeur, niet om onverzorgd rond te lopen en ook niet om overal haar behoefte te doen. Als ze op zo’n moment op het Hippelpad liep, op weg naar de kerk, waar ook jongeren liepen met dezelfde bestemming, dan trok ze zich daar niets van aan. De jeugd kreeg dan wel te horen: ‘zurgt mar da gullie kends-kender un schon grutmoeder krijgen.’ Het meeste werk deed ze alleen, maar voor het werk op het land had ze dagloner Kees Spapen in dienst. Hij woonde bij haar in en bleef bij haar tot hij naar het bejaardentehuis ging.
Hoe ouder Mie werd, hoe slechter ze voor zichzelf kon zorgen. Familieleden en buurtbewoners hielpen haar zo nu en dan met koffie met iets lekkers of een boterham met reuzel en suiker. Ze was hier blij mee, want op latere leeftijd waren dat de enige mensen waar ze contact mee had.
Ingrijpen Dierenbescherming en gemeente
Mie had wat vee, dat in en rond haar huis scharrelde. Haar eigen leefruimte en de ruimte voor de dieren waren nauwelijks gescheiden. In haar woonvertrek stond vlak voor de ingang naar het kippenhok een met gaas omspannen tafeltje voor de kloek en kuikentjes. Ze verkocht niets en deed niets van de hand. Maar ze was ook bokkenhoudster; veel geitenhouders wilden vanwege de penetrante geur geen bokken. Maar dat maakte Mie niets uit. In ruil voor een brood of wat spek bood ze een bok ter dekking aan. Het dak van haar schuur was lek. Daarom liepen veel dieren ook in haar woning. Op den duur werd de situatie daardoor erg moeilijk. In 1932 werd in het Dagblad van Noord-Brabant al verslag gedaan van een ingrijpen door de brigadecommandant van de marechaussee, de burgemeester, de politie en de hoofdinspecteur van de Dierenbescherming. Ze gingen bij Mie op bezoek en troffen haar aan met een geit op schoot, een varken in de bedstee en twee koeien, één van twaalf jaar oud en één van elf jaar oud. Er heerste een verschrikkelijke wanorde in haar woning. De inspecteur besliste dat ze een aantal dieren moest verkopen en ze kreeg instructies voor de zorg van de dieren die ze mocht houden. Bovendien moest ze haar huis schoonmaken. En zo gebeurde…. voor eventjes.
Mie was namelijk eigengereid. Ze had volgens de krant al in weinig parlementaire taal aangegeven, dat ze het niet met het besluit eens was. Dus pas bij een tweede bezoek van de inspecteur van de Dierenbescherming werden de koeien verkocht. Jaren later werd ze op last van de burgemeester en politie uit haar huis gezet en naar het St. Josephgesticht in Oosterhout gebracht. Ze verwaarloosde namelijk zichzelf en ging lichamelijk achteruit. Daar werd ze weer eens helemaal gewassen. Maar het maakte haar niet gezonder. Ze overleed daarna vrij snel op 4 juni 1950. Ze is 75 jaar oud geworden. Haar inboedel ging naar familie. Tot ieders verbazing bezat ze kostbare spullen zoals een Friese staartklok, een antieke kast en een spinnenwiel.
Haar boerderijtje heeft daarna nog twintig jaar als onbewoonbare bouwval op Nerhoven gestaan. Het stonk er nog lang naar mest. In 1969 werd de boerderij afgebroken.
Johanna Maria Wenselaars geboren op 17 januari 1875, overleden op 4 juni 1950. Dochter van Antonij Wenselaars (1825 – 1900) en Petronella Doorakkers (1832 – 1906).
Bronnen
- Klijs, Govert. Bewoners Nerhoven. Gilze, 2015
- Digitale kranten- en tijdschriftenbank Delpher
- Mulder 48 en 46. Gilze, Heemkring Molenheide
- Vet, J. de. Herinneringen uit mijn jeugd 1900 – 1960. Gilze, 2013
- Gilze duizend jaar; bijdrage tot de geschiedenis van Gilze. Gilze, Historische werkgroep 1000 jaar Gilze, 1992
- Tijdmachine Gilze en Rijen.nl
- Regionaal Archief Tilburg
Met dank aan Sjannie van Vugt (voor de tip) en oud-buurtbewoners Corla Koenraad-van Zon, Riet Slagmaat-van Poppel, Jet Rops-van Poppel, Jack van Poppel en Marie Beenackers-van Poppel voor hun herinneringen.