Kasteel Broekhoven
In bewerking
Inhoud
-Geschiedenis
-Achtereenvolgende eigenaren van het kasteel en de naar hun vernoemde straten
-Archeologisch en cultuur-historisch onderzoek
-Bronnen en literatuur
Geschiedenis
De oorsprong van de naam Broeckhoven stampt uit de Middeleeuwen. Het was een moerassig gebied, Broecksyde, genaamd. Met in het begin van de de 14e eeuw een huys, hoeven, of hoven daarop gebouwd.
Het huys Broeckhoven was toen al een 'antiqua bona'. Het Aude Goet Broechoven maakte deel uit van het groot domein Broeckhoven met Biest-Houtakker, Westerwijk, Haghorst en Diessen.
Uit de beschrijving van Pierre van Beek bestonden er al voor 1600 twee omwaterende huizen op Broeckhoven, van de totaal vijf in Tilburg. Namelijk het huis/slot Broeckhoven en huysinge van Jan Bac; beide lagen dicht bijeen en worden door elkaar gehaald. Waarschijlijk gaat het om huysinge Jan Bac.
Het kasteel werd in 1559 omschreven als een stenen huis met stallen en een brouwhuis, omgeven door een gracht, poorten en een boomgaard.
In het lemma Herdgangen wordt de wijk Broekhoven als een van de oudste herdgangen van Tilburg genoemd.
Het archeologisch onderzoek door Bilan in 2007 bevestigt, dat het om meerdere hoevens gaat.
Achtereenvolgende eigenaren van het kasteel en de naar hun vernoemde straten
Familie van Broechoven
Mechtelt Bac in ca 1250 gehuwd met Jan II Dicbier, een bierbrouwer.
Mechtildisstraat
Walterus of Johannes Bac Van Broeckhoven geboren 27-05-1230, de stamvader van de tak Baescot en Broeckhoven/Bac(k), schonk in 1309 zijn oudste zoon Willemus(Willem) de antiqua bona Broeckhoven.
Willemus liet het beheer over aan de Abdij Van Tongerlo en kreeg hiervoor het vruchtgebruik van tienden heffing.
Broekhovenseweg
Familie van Back
Jan Wouter Jan Back van Broeckhoven(geheeten Bac van Broechoven) geboren ca 1385 en huwde ca 1400 met Katheline W. Stelaert. Jan Bac, wiens overgrootvader Walterus Bac van Baescot was, had het gegoed van huysinge van Back, het Kasteel van Tilburg en er een op Corvel.
Jan Backstraat
Joffrouw Beatrix (Beatrijs) van Broeckhoven geboren ca 1480 huwde in ca 1470 met joncheer Gerbrand van der Coulster.
Van de Coulsterstraat
Tot de 16e eeuw bleef Broechoven in bezit van het geslacht Broeckhoven/Bac(k).
Familie van Merode
Ysbrant de Merode, geboren circa 1535, overleden 1594. Hij krijgt van zijn tante Beatris van Coulster op 26 Februari 1560 (1561) het huis te Broechoven met de aanliggende 3 hoeven. Hij was gehuwd met Maria van Culenborg, geboren circa 1540.
Merodeplein
Merodestraat
Staatse Troepen
Juni 1581 werden beide kastelen van Broechoven en die van Tilborg door de Staatse Troepen verwoest.
Mathijs Cannaert
Tussen 1600-1675 werd Huys Broeckhoven herbouwd. Eigenaar werd Mathijs de Cannaert, schout van de heerlickheyt Venloon.
Engelbert de Canard d'Hamale
Huis Broeckhoven met landerijen kwam in bezit van joncheer Engelbert F. de Canard d’Hamale.
D'Hamalestraat
Familie van Hanswijk
In 1755 ging het Huis Broeckhoven met landerijen, in bezit van joncheer Engelbert F. de Canard d’Hamale, over naar Johan van Hanswijk.
Familie Van Rijswijk
Eind 18e eeuw droeg van Hanswijk het Huis Broechoven over aan de familie Van Rijswijk.
Familie’s Peijnenburg en Brouwers
Eind 19e eeuw kwamen de achtereenvolgende eigenaren in het bezit van Huis Broechoven: de familie Peijnenburg en later de familie Brouwers.
Villa Huize Broekhoven
Feitelijk raakte 'huys Broechoven' steeds meer in verval; de laatste eigenaar Johannes Kerstens bouwde in 1904 op de plaats de Villa Huize Broekhoven en in 1996 volgt een straatnaam wijziging: Berglandweg 32.
Op het voormalige domein Broechoven verrees de Tilburgse Wolwasserij en in 1979 de Wolcat.
In 2007 start Bilan een archeologisch en cultuur-historisch onderzoek aan de Berglandweg, zie vanaf bladzijde 42: de Nederzetting Broekhoven en Huis Broekhoven ten westen van de Nederzetting van Broekoven.
Bronnen en Literatuur
Ontstaan herdgangen in Tilburg uit Regionaal Archief Tilburg
herdgang Broekhoven vanaf tekst Pierre van Beek
genealogie III-1-3 Mechtelt Bac
genealogie IV-1 Walterus Van Broeckhoven
genealogie XI-44 Jan Back Van Broeckhoven
genealogie XIII-30 Beatrix Van Broeckhoven
genealogie XV-50 Ysbrant de Merode
herdgang Broekhoven vanaf tekst Pierre van Beek
genealogie XV-50 Staatse Troepen
Regionaal Archief Tilburg Mathijs de Cannaert
Regionaal Archief Tilburg Engelbert D'Hamale
archeologisch onderzoek vanaf blz 42
herdgang Broekhoven vanaf Pierre van Beek
archeologisch onderzoek vanaf blz 42
herdgang Broekhoven vanaf tekst Pierre van Beek
Regionaal Archief Tilburg Mathijs de Cannaert
Regionaal Archief Tilburg Engelbert D'Hamale
archeologisch onderzoek vanaf blz 42
Oorspronkelijke tekst
In 1309 droeg Walterus Bac van Baescot aan zijn zoon Willelmus de antiqua bona de Broechoven over. Dat hier over ‘antiqua bona’ (oude goederen) wordt gesproken, betekent dat Broechoven al langer bestond. Broechoven was een huis of hof, al dan niet omgeven met een wal en een gracht en verbonden met een of meer aangrenzende hoeven. Het goed, dat steeds niet-leenroerig bezit bleef en nooit aan de hertog van Brabant werd overgedragen, was tot in de zestiende eeuw eigendom van het geslacht Van Broechoven. Jonffr. Beatrijs van Broechoven trouwde vóór 1494 met joncheer Gerbrand van Coulster en zij overleed in 1532. In 1561 ging het huis over op het geslacht Van Merode. In juni 1581 werden de twee kastelen van Tilburg (ook Kasteel van Tilburg) door de Staatse troepen belegerd en verwoest. Broekhoven was in de loop der tijd van een ‘mansio’ uitgegroeid tot een omwaterd kasteel. Hiervan waren alleen de fundamenten overgebleven, en het moet herbouwd zijn tussen 1600 en 1675. In 1675 is joncheer Matthijs de Cannart, schout van de heerlijkheid Venloon, eigenaar. In 1755 gingen het huis en de bijbehorende landerijen van joncheer Engelbert François de Cannard d’Hamale, heer van Turnhout en Beerse over op Johan van Hanswijk. Van de familie Van Hanswijk ging het goed aan het einde van de achttiende eeuw over op de familie Van Rijswijk en in de negentiende eeuw achtereenvolgens op de families Peijnenburg en Brouwers. Omstreeks het midden van de achttiende eeuw moet het huis in verval zijn geraakt. De laatste eigenaar was Johannes Kerstens, die in 1904 in de nabijheid een villa liet bouwen. Op dit terrein werd later de Tilburgsche Wolwasscherij gebouwd en in 1979 kwam hier de Wolkat. In 2007 werd op de plek van de afgebrande bedrijfspanden aan de Berglandweg archeologisch onderzoek naar het kasteel verricht.