Granaatinslagen Bosscheweg, 14 oktober 1944
| Granaatinslagen Bosscheweg | ||
 | ||
| Spoorbrug aan de Bosscheweg, waar in de buurt op 14 oktober 1944 granaten insloegen. Datering vanaf 1928. Collectie Regionaal Archief Tilburg. | ||
| Datum | 14-10-1944 | |
| Plaats | Tilburg | |
| Straat | Bosscheweg | |
| Slachtoffers | 3 | |
| Doden | 1 | |
| Gewonden | 2 | |
Inhoud
Achtergrond 14 oktober 1944
In het voorjaar van 1944 verhogen de geallieerden hun inspanningen om West-Europa van de Duitsers te bevrijden. De Britse luchtmacht (Royal Airforce - RAF) en de Amerikaanse luchtmacht (USAAF) voeren in de bezette landen luchtaanvallen uit. In Nederland worden hun luchtaanvallen in 1944 frequenter en intensiever. Doelwit zijn vooral de militaire vliegvelden die worden gebruikt door de Duitsers, zoals vliegveld Gilze-Rijen. Talrijke vliegtuigen verschijnen boven Tilburg en de bombardementen in de omgeving zijn in Tilburg duidelijk hoorbaar. Echter, de Duitse Luftwaffe heeft weliswaar zijn overwicht verloren, maar is nog niet uitgeschakeld.[1]
| Kaart met het frontverloop circa 1 oktober 1944 | ||
| ||
| Bron: Beeldbankwo2.nl |
| Kaart van de bevrijding van Noord-Brabant: ‘Operation Pheasant’ bij Tilburg | ||
| ||
| Bron: Maps on the Web/Brabants Dagblad 17.9.2009 |
De Duitse grondtroepen zijn evenmin al verslagen en hebben in Noord-Brabant reeksen verdedigingswerken aangelegd, waaronder een verdedigingslinie bij Tilburg op Broekhoven, Groenewoud en Abcoven. Begin oktober 1944 stijgt de spanning voor de Tilburgse bevolking. De voorhoede van de 49ste Britse (West Riding) Divisie is doorgedrongen tot rivier De Leij, direct ten zuiden van Goirle. Nog één kleine stap en de Duitse verdedigingslinie op Broekhoven en omgeving zou worden bereikt. Echter, de Duitse troepen zijn niet van plan Tilburg zomaar op te geven en de Britten worden met inderhaast aangevoerde versterkingen teruggedreven tot de Nederlands-Belgische grens. Op 14 oktober 1944 heropenen de Britten de strijd. Vervolgens start op 20 oktober ‘Operation Pheasant’. Deze geallieerde operatie is mede bedoeld om Noord-Brabant te bevrijden van de Duitsers. De slag om Tilburg is nu echt begonnen. Tilburg is inmiddels in de vuurlinie komen te liggen, dat gepaard gaat met het nodige kanongebulder en mitrailleurvuur. Met tussenpozen komen granaten neer op verspreid liggende punten, onder andere in de omgeving van de spoorbruggen over het kanaal. Op 27 oktober 1944 bevrijdt de 15e Schotse Divisie Tilburg, nadat de Prinses Irene Brigade bij de stad al hevige gevechten heeft geleverd. Echter, maandenlang na haar bevrijding heeft de stad nog te maken met oorlogsgeweld. De inwoners worden geconfronteerd met inslagen van vliegtuigbommen en van V-1’s (vliegende bommen) op weg naar Antwerpen, granaatinslagen van luchtafweergeschut en granaatvuur van geallieerde en Duitse veldartillerie. [2]
| Kaart van wijk 13 (Loven) van de Luchtbeschermingsdienst, 1942 | ||
| ||
| Bron: Regionaal Archief Tilburg 30, invnr. 11 |
Granaatinslagen Bosscheweg, 14 oktober 1944
In oktober 1944 komen bij de beschietingen op diverse plekken in de stad granaten neer. Bij een aantal daarvan vallen dodelijke slachtoffers, zo ook op 14 oktober 1944 op de Bosscheweg.[3]
Reeds op donderdag 12 oktober 1944 registreert de Luchtbeschermingsdienst (LBD) meermaals zwaar kanongebulder ten zuiden en oosten van Tilburg. De LBD is in 1939 opgericht om met alarmering en andere maatregelen burgers te beschermen tegen luchtaanvallen. Wanneer het kanongebulder in de avond van 12 oktober in hevigheid afneemt wordt nog altijd geschoten met tussenpozen van 6 tot 7 minuten. In de nacht en ochtend van 13 oktober gaat het kanongebulder tot 11:35 uur door in het zuidoosten en zuidwesten bij de stad. In de nacht van 13 op 14 oktober worden voortdurend zware en lichte kanonnen afgevuurd in het zuidoosten, zuiden en zuidwesten. Op 14 oktober komen tussen 8:30 en 9:30 uur meldingen binnen dat in Wijk 13 [4] op de Bosscheweg granaten zijn ingeslagen vanaf de kanaalbrug bij het Longaterrein tot aan de spoorwegovergang bij het café van herbergier Antonius Luijben op Bosscheweg 157. De lucht op die dag is zwaar bewolkt, er is weinig neerslag en er waait een zuidwestelijke wind. Om 13:15 wordt gemeld dat bij Café Luijben drie slachtoffers zijn gevonden. Alle drie waren vanuit Best tijdelijk geëvacueerd naar Tilburg. Een van de drie, Scheepers genaamd, is lichtgewond, de tweede (van Genuchten) is zwaar gewond en de derde is omgekomen. Zijn naam is Marinus Gerardus Aarts. De rest van de dag blijft het geschut van kanonnen te horen. In de ochtend van 15 oktober slaan met tussenpozen van een half uur opnieuw granaten in tussen de kanaalbrug en Café Luijben op de Bosscheweg.[5]
Betrokkenen
Dodelijk slachtoffer van de granaatinslagen:
Bronnen
Regionaal Archief Tilburg
- Archief 565, Collectie documentatie Tilburg 1940-1945.
- Archief 16, Overlijdensverklaringen 1944.
- Archief 30, Plaatsingslijst van het archief van de Luchtbeschermingsdienst van de Gemeente Tilburg, 1936–1946,
- Invnr. 11, Lijsten houdende opgave van de verdeling van Tilburg in Wijken, met vermelding van functies, namen en adressen van de leden. Met plattegronden van de wijken 1940-1942
- Invnr. 153, dagrapporten 23 september 1944 - 14 december 1944
- Invnr. 234, luchtaanvallen en bominslagen 1944
- Invnr. 235, luchtaanvallen en bominslagen 1945
Literatuur
Dit is een selectie van de gebruikte literatuur: zie de noten voor alle geraadpleegde literatuur.
- Ad de Beer en Gerrit Kobes, Het leven gebroken. De geschiedenissen van de Tilburgers die als gevolg van de strijd tegen Duitsland en de bezetting van Nederland om het leven kwamen, Tilburgse Bronnenreeks 4 (Tilburg 2002).
- Ad de Beer, Zomaar een stad, Tilburg 1940-1945, Tilburg, Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed, Tilburgse historische reeks 3, 1994.
Tilburgwo2opdekaart
Noten
- ↑ J.A.C. van Esch, A finger in the pie? De Nederlandse regering in ballingschap en geallieerde luchtaanvallen op Nederland in de Tweede Wereldoorlog, Amsterdam, UvA 2014; oorlogsbronnen.nl; tracesofwar.nl; Elisabeth van Blankenstein, Defensie-en-oorlogsschade in kaart gebracht (1939-1945), Zeist 2006.
- ↑ https://www.tijdmachinetilburg.nl/; https://wikimiddenbrabant.nl/Beschieting_Tilburg,_oktober_1944#Vrijdag_27_oktober_1944; Regionaal Archief Tilburg 30 Plaatsingslijst van het archief van de Luchtbeschermingsdienst van de Gemeente Tilburg, 1936–1946, invnrs. 234 en 235; Regionaal Archief Tilburg 484, invnr. 4252 Documentatie over de oorlogsjaren in Tilburg 1944-1949; Regionaal Archief Tilburg 565 Collectie documentatie Tilburg 1940-1945; Ad de Beer, Zomaar een stad, Tilburg 1940-1945, Tilburg, Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed, Tilburgse historische reeks 3, 1994; https://www.vergeltungswaffen.nl/v1.html; Elisabeth van Blankenstein, Defensie-en-oorlogsschade in kaart gebracht (1939-1945), Zeist 2006; REASeuro, Historisch Vooronderzoek, NGE-Risicokaart gemeente Gilze en Rijen, Riel 2013; wikipedia.org.
- ↑ Regionaal Archief Tilburg 30 Plaatsingslijst van het archief van de Luchtbeschermingsdienst van de Gemeente Tilburg, 1936–1946, invnrs. 234 en 235; Ad de Beer, Zomaar een stad, Tilburg 1940-1945, Tilburg, Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed, Tilburgse historische reeks 3, 1994; oorlogsbronnen.nl; Ad de Beer en Gerrit Kobes, Het leven gebroken. De geschiedenissen van de Tilburgers die als gevolg van de strijd tegen Duitsland en de bezetting van Nederland om het leven kwamen, Tilburgse Bronnenreeks 4 (Tilburg 2002).
- ↑ De LBD heeft Tilburg ingedeeld in veertien wijken; wijk 13 is Loven.
- ↑ Regionaal Archief Tilburg 30 Plaatsingslijst van het archief van de Luchtbeschermingsdienst van de Gemeente Tilburg, 1936–1946, invnrs. 11, 153 en 234; Regionaal Archief Tilburg 1182 Collectie adresboeken van Tilburg; Regionaal Archief Tilburg 918 Bevolkingsregister Tilburg 1921-1939 62/232; Regionaal Archief Tilburg 16 Overlijdensverklaringen 1944; oorlogsbronnen.nl.