Cookies helpen ons onze services aan te bieden. Door onze services te gebruiken stemt u in met het gebruik van onze cookies.

Emmen, Andreas Hubertus

Dries Emmen
Foto Andreas Emmen.jpg
Foto van Andreas Emmen, genomen in Soerabaja (Brabantse Gesneuvelden, A. Emmen)
Volledige namen Andreas Hubertus Emmen
Geboortedatum 06-05-1915
Geboorteplaats Oosterhout
Adres Nieuwstraat 72b
Woonplaats Tilburg
Burgerlijke staat Ongehuwd
Beroep Marinier 1e klasse
Overlijdensdatum 27-02-1942
Plaats van overlijden Javazee, ten noorden van Soerabaja op Java (ID)
Bijzonderheden Gesneuveld tijdens de Slag in de Javazee aan boord van Hr. Ms. De Ruyter.

Geef de oorlog een gezicht!

Kun jij ons helpen met het schrijven van het levensverhaal van deze persoon?

Hoewel het meer dan 75 jaar geleden is dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog blijft het belangrijk de slachtoffers te herdenken. We willen door hun verhaal te vertellen de slachtoffers eren en de herinnering levend houden

Alle Tilburgse oorlogsslachtoffers zijn opgenomen in de Wiki Midden-Brabant en we streven er naar van ieder een levensbeschrijving en foto op te nemen.

Helaas hebben we van sommigen maar beperkte of soms helemaal geen informatie. We hebben jouw hulp nodig deze levensverhalen vast te leggen door ontbrekende informatie aan te vullen met verhalen of foto’s. We ontvangen je reactie graag via info@regionaalarchieftilburg.nl o.v.v. Wiki Oorlogsslachtoffers.


Emmen, Andreas Hubertus (geb. Oosterhout 06-05-1915, gest. Java (ID) 27-02-1942), marinier 1e klasse. Zoon van Adrianus Franciscus Emmen (1882-1951) en Maria Joosen (1884-1935). Hij sneuvelt op 27-02-1942 tijdens de Slag in de Javazee, ten noorden van Soerabaja. Emmen is ongehuwd.

Achtergrond

Andreas Hubertus Emmen wordt op 6 mei 1915 geboren in het Brabantse Oosterhout. Hij is het tweede kind (van de elf) van sigarenmaker Adrianus Franciscus Emmen en Maria Joosen. Andreas, roepnaam Dries, heeft drie zussen en zeven broers. Een jonger broertje overlijdt in zijn tweede levensjaar. Het gezin Emmen verhuist in augustus 1925 vanuit Oosterhout naar Tilburg. Daar woont het gezin eerst op Nieuwstraat 68 en vanaf februari 1926 op Nieuwstraat 72b.[1]

Bij de Marine

In mei 1937 verhuist Emmen vanuit het ouderlijk huis naar de marinierskazerne, Oostplein 14, in Rotterdam. Hij wordt ingeschreven als marinier 3e klasse. In 1935 is zijn Tilburgse buurjongen van Nieuwstraat 72a, Johannes Arnoldus van der Sluys, ook naar deze kazerne vertrokken. In april 1938 wordt Emmen vanuit Rotterdam ingeschreven in Den Helder aan boord van het pantserdekschip Hr. Ms. ‘Gelderland’. Later dat jaar gaat hij naar de marinierskazerne aan de Grote Kattenburgerstraat 19 in Amsterdam. Vanuit Amsterdam reist Emmen in december 1938 met de ‘Christiaan Huygens’ naar Tandjong-Priok, de havenstad ten noorden van Batavia op Java in Nederlands-Indië.[2]

Pantserdekschip Hr. Ms. ‘Gelderland’ in Den Helder, 1935-1936
Hr.Ms. Gelderland 1935-1936.jpg
Bron: Collectie Nederlands Instituut voor Militaire Historie.
MS ‘Christiaan Huygens’, 1930
MS Christiaan Huygens, 1930.jpeg
Bron: Maritiem Digitaal
Andreas Emmen met kameraad
Foto Andreas Emmen met kameraad.jpg
Bron: Brabantse Gesneuvelden (A. Emmen)
Hr.Ms. De Ruyter
Hr.Ms. De Ruyter (1936-1942).jpg
Bron: Collectie Nederlands Instituut voor Militaire Historie.
Hr.Ms. De Ruyter met bemanning
Hr.Ms. De Ruyter met bemanning.jpg
Bron: Brabantse Gesneuvelden (A. Emmen)
Kaart van het gebied van ABDACOM, januari-februari 1942
Gebied ABDACOM, Jan-Feb 1942.jpg
Bron: Wikimedia Commons
Kaart met de locaties waar het Hr.Ms. ‘De Ruyter’ en Hr.Ms. ‘Java’ zijn gezonken
De Ruyter en Java locaties.jpg
Bron: netherlandsnavy.nl
Overzichtskaart van de Japanse invasie van Sumatra en Java; omcirkeld is de plaats van de Slag in de Javazee, februari 1942
Overzichtskaart Japanse Campagne Java-Sumatra.jpg
Bron: HMSO, 1954

Japanse inval van Nederlands-Indië

Eind 1941 valt Japan de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor op Hawaï aan. Daarmee begint de Japanse veroveringscampagne van het verre oosten. In januari 1942 start Japan met de verovering van Nederlands-Indië. Het noorden van Celebes en Borneo worden als eerste door de Japanners veroverd. Begin februari 1942 bereidt Japan aanvallen voor op de ‘Malay Barrier’ (Maleise Barrière), de strategische aanduiding van een gebied dat de geallieerden moeten verdedigen tegen Japan. Het gebied omvat Maleisië, Sumatra, Java en de eilanden oostwaarts in de richting van Australië, en is rijk aan olie en andere strategisch belangrijke bronnen. Java is het middelpunt van het gebied. Het eiland herbergt het Nederlands bestuurscentrum, het grootste deel van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en de luchtmacht. Ook heeft Java twee strategisch belangrijke marinebases, de ene in Soerabaja en de andere in Tandjong-Priok. Vanuit deze havens kunnen geallieerde schepen operaties uitvoeren.

Bezetting van Java zou de Japanners de controle in handen geven over de Maleise Barrière. In een poging de Japanse opmars te stuiten én de bezetting van Java te voorkomen, bereidt ABDACOM[3], een coalitie van Amerikaanse, Britse, Nederlandse en Australische schepen, zich voor op een zeeslag met de keizerlijke Japanse marine. Er staat veel op het spel. Verlies van de zeeslag zou voor de geallieerden betekenen dat voor Japan de laatste hindernis zou verdwijnen om Oost-Azië te overheersen. Voor Nederland zou verlies een definitieve verandering betekenen van zijn relaties met Nederlands-Indië. Japan heeft echter een goed getrainde marine en een superieure vloot, terwijl ABDACOM beschikt over haastig bijeengebrachte, slechter bewapende, en veelal verouderde schepen. De kansen voor de geallieerden zijn niet gunstig.[4]

Slag in de Javazee, 27-28 februari 1942

Op 26 februari 1942 vaart een geallieerd eskader, onder de naam ‘Combined Striking Force’ de haven van Soerabaja uit om te zoeken naar de Japanse vloot. Het eskader ontmoet die dag geen Japanse schepen. Op 27 februari 1942 treft het eskader het oostelijk smaldeel van de Japanse vloot. Voor de aanval op Java heeft het Japanse opperbevel de eigen vloot in twee smaldelen gesplitst. Het oostelijk smaldeel staat onder commando van schout-bij-nacht Tagaki Takeo en omvat vier kruisers en veertien torpedobootjagers. Het eskader van de geallieerden bestaat uit vijf kruisers en negen torpedobootjagers van de vier deelnemende marines. Twee van de kruisers zijn Nederlands: Hr. Ms. ‘De Ruyter’ en Hr. Ms. ‘Java’. Hr.Ms. ‘De Ruyter’ is het vlaggenschip van het eskader, waarop de Nederlandse schout-bij-nacht Karel Doorman verblijft. Hij voert het bevel over het eskader. Ook Andreas Emmen bevindt zich op dit vlaggenschip, als marinier 1e klasse. De kruisers worden begeleid door negen torpedobootjagers, waaronder de Nederlandse Hr. Ms. ‘Kortenaer’. Anders dan de geallieerden hebben de Japanners de beschikking over verkenningsvliegtuigen, zodat zij goed op de hoogte zijn van de positie van het geallieerde eskader, terwijl de geallieerden moeite hebben de Japanse schepen te lokaliseren.[5]

Op 27 februari 1942, rond 16:15 uur, begint de Slag in de Javazee wanneer de ‘Combined Striking Force’ in gevecht raakt met het Japanse oostelijke smaldeel. Dit gebeurt op circa zestig mijl ten noordwesten van Soerabaja. Bij zonsondergang is het geallieerde eskader inmiddels zwaar gehavend. Karel Doorman heeft op dat moment alleen nog de beschikking over vier kruisers. Drie torpedobootjagers, waaronder de Nederlandse Hr. Ms. ‘Kortenaer’, zijn intussen tot zinken gebracht. Een Britse kruiser is zo zwaar beschadigd dat het schip onder begeleiding van de Nederlandse torpedobootjager Hr. Ms. ‘Witte de With’ naar Soerabaja moet terugkeren. Vijf andere torpedobootjagers moeten ook naar de haven terug, waarvan vier wegens brandstofgebrek. Een half uur voor middernacht raken Doorman en zijn vier overgebleven schepen slaags met twee Japanse kruisers, ‘Nachi’ en ‘Haguro’. De Japanse kruisers brengen kort na elkaar de Hr. Ms. ‘De Ruyter' en de Hr. Ms. ‘Java’ met torpedo’s tot zinken. De twee overgebleven geallieerde kruisers weten in de nacht van 27 op 28 februari aan de zeeslag te ontsnappen.[6]

Ondergang van het Hr. Ms. ‘De Ruyter’

De Gedenkrol van de Koninklijke Marine 1939-1962 beschrijft hoe de Hr. Ms. ‘De Ruyter’ ten onder is gegaan: Tijdens de slag in de Javazee kreeg het vlaggeschip van de Striking Force, de kruiser Hr. Ms. De Ruyter, op 27 februari 1942 op de eerste platvoet vier Japanse voltreffers. De eerste treffer, om 16.31 uur, was een 20 cm granaat. Die kwam bijna loodrecht in de bottelarij binnen en passeerde vervolgens het volksverblijf in de achterkuil, de dieselcentrale, de voorcentrale en de voorpompkamer; het projectiel kwam tot rust in de dubbele bodem waar het onontploft bleef liggen. In de voorcentrale explodeerde bij de passage van de granaat een zuurstoffles, waarbij stoker-olieman R. Hassing dodelijk en een monteur zwaar gewond raakten. Om 23.40 uur werd de kruiser opnieuw getroffen, nu door een torpedo van de Japanse zware kruiser Haguro. Zij zonk ruim twee uur later.[7]

Dood in de Javazee

Van de Hr. Ms. ‘De Ruyter’ komen ongeveer 350 bemanningsleden om, onder wie Karel Doorman. Van de Hr. Ms. ‘Java’ sterven 550 bemanningsleden. In totaal heeft de Slag in de Javazee (video) het leven gekost aan 2300 geallieerde zeelieden, onder wie 915 Nederlanders. Naar schatting tien tot 35 Japanse zeelieden verliezen tijdens de slag hun leven. Van de overlevenden aan de kant van de geallieerden gaat het merendeel naar Japanse krijgsgevangenkampen. Dries Emmen is daar niet bij; hij is omgekomen bij het zinken van de Hr. Ms. ‘De Ruyter’.

Japan verovert Java en de rest van Nederlands-Indië. Op 8 maart 1942 capituleert Nederland, wat de volgende dag bekend wordt gemaakt. De naam van Andreas Emmen staat vermeld op het oorlogsmonument in Oosterhout en op het Karel Doorman monument dat is geplaatst op het Ereveld Kembang Kuning in Soerabaja.[8]

Gebeurtenis

Tilburgers omgekomen onder Japanse overheersing

Bronnen

Dit is een selectie van de gebruikte bronnen. In de noten staan alle gebruikte bronnen.

Literatuur

Dit is een selectie van de geraadpleegde literatuur. Alle gebruikte literatuur staat in de noten.

  • Gerrit Kobes en Ad de Beer, 'Het leven gebroken in het Verre Oosten. De geschiedenissen van de Tilburgers die om het leven kwamen in de strijd tegen Japan, als gevolg van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië (1941-1945), de Indonesische kwestie (1945-1949) en het conflict in Korea (1950-1953)', in: Tilburgse sprokkelingen. Bijdragen tot de Tilburgse geschiedenis Tilburg 2003 (THR 11).
  • Dr. A.M.C. van Dissel, 'Uit de kluis van Hr.Ms. De Ruyter', in: Marineblad jrg. 122 nr. 1, februari 2012.
  • C. Dullemond, 'De reikwijdte van een misverstaan signaal', in: Militaire Spectator jrg. 183 nr. 1, 2014.
  • Harry Floor (samensteller), Gedenkrol van de Koninklijke Marine 1939-1962, Weesp z.d.
  • Lieutenant Commander William P. Mack, 'U. S. Navy, The Battle of the Java Sea, August 1943', in: United States Naval Institute Proceedings August 1943, Vol. 69/8/486.
  • Anita van Stel, '75 jaar Slag in de Javazee – All ships follow me', in: NC Magazine, najaar 2017.

Externe links

Noten

  1. Regionaal Archief Tilburg 565 map 228 A.H. Emmen; Oorlogsgravenstichting A.H. Emmen; Oorlogsbronnen A.H. Emmen; Tweede kamer der Staten-Generaal Erelijst van gevallenen 1940-1945 A.H. Emmen p. 1544; Regionaal Archief Tilburg Burgerlijke Stand geboorten Oosterhout 25.12.1884 akte 347; Regionaal Archief Tilburg 2004 Burgerlijke Stand geboorten Oosterhout 6.5.1915 akte 159; Regionaal Archief Tilburg 2004 Burgerlijke Stand huwelijken Oosterhout 5.6.1913 akte 43; Regionaal Archief Tilburg 2005 Bevolkingsregister Oosterhout 1900-1920 f349; Regionaal Archief Tilburg 2005 Bevolkingsregister Oosterhout 1921-1938 f244; Regionaal Archief Tilburg 16 Burgerlijke Stand geboorten Tilburg 8.12.1882 akte 1027; Regionaal Archief Tilburg 16 Burgerlijke Stand overlijden Tilburg 26.6.1951 akte 577; Regionaal Archief Tilburg 16 Burgerlijke Stand overlijden Tilburg 17.12.1935 akte 781; Regionaal Archief Tilburg 918 Bevolkingsregister Tilburg 1890-1900 f34; Regionaal Archief Tilburg 918 Bevolkingsregister Tilburg 1900-1910 f124; Regionaal Archief Tilburg 918 Bevolkingsregister Tilburg 1910-1920 f56; Regionaal Archief Tilburg 918 Bevolkingsregister Tilburg 1921-1939 f233; Regionaal Archief Tilburg 1182 Collectie adresboeken van Tilburg.
  2. Regionaal Archief Tilburg 918 Bevolkingsregister Tilburg 1921-1939 f233; Stadsarchief Rotterdam 494-03 Bevolkingsregister Rotterdam Nr. 130841; Stadsarchief Amsterdam 5000 Bevolkingsregister Amsterdam, Registers van de Rijksgebouwen, Marinierskazerne Grote Kattenburgerstraat 19, f25; Delpher, De Indische Courant 28.12.1938.
  3. ’American, British, Dutch, Australian Command’
  4. M.R. Manders, R.W. de Hoop et al., Battle of the Java Sea: One event, multiple sites, values and views, Journal of Maritime Archeology, 2021, nr. 16; Lieutenant Commander William P. Mack, U. S. Navy, The Battle of the Java Sea, August 1943, United States Naval Institute Proceedings August 1943, Vol. 69/8/486; C. Dullemond, De reikwijdte van een misverstaan signaal, Militaire Spectator jrg. 183 nr. 1, 2014; Louis Morton, United States Army in World War II, The war in the Pacific, Strategy and command: the first two years, Ch. VII The Malayan Barrier, Center of Military History Department of the Army, 1962.
  5. Dr. A.M.C. van Dissel, Uit de kluis van Hr.Ms. De Ruyter, Marineblad nr. 1 jrg. 122, februari 2012; Oorlogsgravenstichting A.H. Emmen; Oorlogsbronnen A.H. Emmen; Regionaal Archief Tilburg 565 map 228 A.H. Emmen.
  6. Anita van Stel, 75 jaar Slag in de Javazee – All ships follow me, NC Magazine, najaar 2017; C. Dullemond, De reikwijdte van een misverstaan signaal, Militaire Spectator jrg. 183 nr. 1, 2014; Winkler Prins Encyclopedie van de Tweede Wereldoorlog, Slag in de Javazee; wikipedia.org; oorlogsbronnen.nl.
  7. Harry Floor (samensteller), Gedenkrol van de Koninklijke Marine 1939-1962, Weesp z.d.
  8. Harry Floor (samensteller), Gedenkrol van de Koninklijke Marine 1939-1962, Weesp z.d., A.H. Emmen; Oorlogsbronnen A.H. Emmen; Oorlogsgravenstichting A.H. Emmen; Regionaal Archief Tilburg 565 map 228; A.H. Emmen; Brabantse Gesneuvelden A.H. Emmen; Online-begraafplaatsen.nl; Dr. A.M.C. van Dissel, Uit de kluis van Hr.Ms. De Ruyter, Marineblad nr. 1 jrg. 122, februari 2012; Anita van Stel, 75 jaar Slag in de Javazee – All ships follow me, NC Magazine, najaar 2017; Winkler Prins Encyclopedie van de Tweede Wereldoorlog, Slag in de Javazee; Kobes, Gerrit en Ad de Beer, Het leven gebroken in het Verre Oosten. De geschiedenissen van de Tilburgers die om het leven kwamen in de strijd tegen Japan, als gevolg van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië (1941-1945), de Indonesische kwestie (1945-1949) en het conflict in Korea (1950-1953), in: Tilburgse sprokkelingen. Bijdragen tot de Tilburgse geschiedenis Tilburg, 2003 (THR 11).