Broers, Cornelius Wilhelmus
| Kees Broers | ||
 | ||
| Volledige namen | Cornelius Wilhelmus Broers | |
| Geboortedatum | 15-06-1888 | |
| Geboorteplaats | Tilburg | |
| Adres | Akkerstraat 32 | |
| Woonplaats | Tilburg | |
| Burgerlijke staat | Gehuwd | |
| Naam echtgeno(o)t(e) | Cornelia Petronella Cools | |
| Beroep | Groentehandelaar | |
| Overlijdensdatum | 16-09-1944 | |
| Plaats van overlijden | Loon op Zand | |
Geef de oorlog een gezicht!
Kun jij ons helpen met het schrijven van het levensverhaal van deze persoon?
Hoewel het meer dan 80 jaar geleden is dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog blijft het belangrijk de slachtoffers te herdenken. We willen door hun verhaal te vertellen de slachtoffers eren en de herinnering levend houden Alle Tilburgse oorlogsslachtoffers zijn opgenomen in de Wiki Midden-Brabant en we streven er naar van ieder een levensbeschrijving en foto op te nemen.
Helaas hebben we van sommigen maar beperkte of soms helemaal geen informatie. We hebben jouw hulp nodig deze levensverhalen vast te leggen door ontbrekende informatie aan te vullen met verhalen of foto’s. We ontvangen je reactie graag via info@regionaalarchieftilburg.nl o.v.v. Wiki Oorlogsslachtoffers.
Cornelius Wilhelmus Broers (15-6-1888 Tilburg– 16-9-1944 Loon op Zand), Groentehandelaar. Zoon van Johannes Cornelis Eduardus Broers en Maria Elisabeth Jole
Achtergrond
Kees Broers trouwt op 22 november 1916 met Cornelia Petronella Cools en het echtpaar gaat aan de Akkerstraat wonen. In 1918 wordt hun oudste zoon Kees ( Cornelis Wilhelmus Henricus) geboren.In 1921 volgt een dochter Miet (Maria Cornelia Elisabeth) In 1927 wordt er nog een dochter geboren. Het gezin is compleet met de geboorte van nog een zoon in 1930.
Gebeurtenis
In augustus 1944 huwde de oudste dochter van Kees, Riet, na een verlovingsperiode van zeven jaar1 met Adrianus Franciscus (Janus) Smulders. Janus was net terug uit Essen (Duitsland) na daar ruim een jaar werkzaam te zijn geweest in het kader van tewerkstelling voor de Arbeitseinsatz. Het burgerlijk huwelijk vond plaats op 10 mei 1944, precies vier jaar na de Duitse inval in Nederland. Een meer feestelijke gebeurtenis was het kerkelijk huwelijk dat drie maanden later plaatsvond, 1 augustus 1944, en werd voltrokken in de parochiekerk van Sint Anna. Het was de laatste feestelijke gebeurtenis die de familie Broers-Cools samen zou beleven!
In de laatste maand voor de bevrijding van Brabant werd de strijd rondom Tilburg steeds heviger. Dit had een enorme invloed op de aanvoer van goederen en voedsel in de steden. Steeds meer mensen waren genoodzaakt om in de omgeving voedsel te gaan zoeken.
Op 15 september 1944 vertrokken Janus Smulders en Jan Elias, een buurman uit de Akkerstraat, op de fiets naar Sprang-Capelle om te informeren of er in die omgeving voldoende voedsel te verkrijgen was. Eenmaal in Sprang-Capelle aangekomen bleek daar een groot aanbod van voedingsmiddelen te zijn. Bij thuiskomst werd dan ook besloten om de volgende dag met de groentekar van Kees Broers naar Sprang-Capelle te lopen om zodoende een grote voorraad in te slaan voor de groentewinkel en familie en kennissen.
De volgende dag, 16 september, werd de reis aangevangen door Kees Broers, Janus Smulders en buurman Jan Elias. Het gezelschap reisde te voet via de provinciale weg Tilburg-Waalwijk. Kort na het verlaten van het centrum van Tilburg voegde zich een jonge vrouw bij het gezelschap, ene mevrouw Stoorjans. Deze was afkomstig uit Loon op Zand en waarschijnlijk werkzaam in Kaatsheuvel. Het gezelschap passeerde via de provinciale weg een driesprong naar het centrum van Kaatsheuvel en een viersprong van wegen, gelegen bij een molen. Deze omgeving werd “de Horst” genoemd. Hier was destijds de Duitse “MASt” (Munitions Amts Stelle) gevestigd. Dit munitiedepot werd elf dagen daarvoor, op Dolle Dinsdag, door de Duitsers zelf eerst gedeeltelijk opgeblazen, de rest twee dagen later. Vreemd genoeg werd het nooit door de geallieerde strijdkrachten gebombardeerd.
Het gezelschap passeerde “de Horst” en werd tegemoet gereden door enkele Duitse voertuigen. Op dat zelfde moment passeerde een geallieerd jachtvliegtuig en opende het vuur op de voertuigen. Janus Smulders zocht dekking achter een boom, Jan Elias lag op de groentekar verscholen onder een dekzeil, terwijl Kees Broers op zijn buik in een nabij gelegen greppel lag. Waar mevrouw Stoorjans bleef is niet bekend.
Na de beschieting bleek er een ernstige situatie te zijn ontstaan. Jan Elias was ernstig gewond aan armen, benen en schouders. Mevrouw Stoorjans werd getroffen in de longstreek, terwijl Janus Smulders was verwond aan zijn bovenbeen. Kees Broers werd echter dodelijk getroffen met één kogel in de hartstreek.
Waarschijnlijk geschiedde het ongeval in de loop van de ochtend of begin van de middag. Pas uren later kwam een uitgebreide melding binnen bij de commandopost van de luchtbeschermingsdienst Tilburg:
“16.38 Hlbd [Hoofd Luchtbeschermingsdienst] Kaatsheuvel deelt telefonisch mede, dat daar liggen 2 gewonden en 1 doode. De doode is C.W. Broers, Akkerstraat 30 of 32, uit Tilburg. Eén van de gewonden is A.F. Smeulders, Akkerstraat, schoonzoon van C.W. Broers […] Verder ligt daar nog gewond mej. Stoorjans, Loon op Zand, welke dringend naar ’t ziekenhuis Tilburg moet worden vervoerd voor onderzoek. Eén persoon uit Tilburg [Jan Elias] was zwaar gewond en was met Duitsche auto naar Tilburg vervoerd. Het zijn allen slachtoffers van jageraanval van heedenmiddag op Prov. Weg. Er wordt ons verzocht pogingen aan te wenden om gewonden naar Tilburg te vervoeren en ook voor vervoer van doode te zorgen.”
De politie uit Kaatsheuvel had reeds de Geneeskundige Dienst in Tilburg ingelicht. Er was een wagen onderweg om de gewonden en, indien mogelijk, de overledene op te halen en te vervoeren naar Tilburg. Intussen werden Janus Smulders en mej. Stoorjans overgebracht naar het klooster van de Zusters Franciscanessen aan de Gasthuisstraat 26 te Kaatsheuvel om daar verpleegd te worden. Ook het lichaam van Kees Broers werd overgebracht naar het klooster en ter plekke afgelegd en gekist.
Inmiddels was een politieagent op weg naar de familie van de gewonden om deze in te lichten over het voorval. De agent was niet op de hoogte van de familierelatie tussen de gewonde Janus Smulders en zijn overleden schoonvader Kees Broers. De agent arriveerde bij het adres Akkerstraat 24, waar Janus Smulders en Miet Smulders-Broers inwoonden bij de familie Bernard Baelemans. Miet stond aan de deur en hoorde van de agent dat haar man gewond was. Hiervan schrok ze hevig en begon te huilen. De agent probeerde haar te troosten door te zeggen dat hij voor de familie Broers aan de Akkerstraat 32 nog veel slechter nieuws te brengen had. Daar was immers de man des huizes overleden. De agent had echter niet in de gaten dat hij tegen de oudste dochter van de overledene stond te praten. Miet raakte in paniek, rende overstuur naar haar moeder aan de Akkerstraat 32 en bracht al huilende en schreeuwende het nieuws. Moeder Kee en Sjef en Nel begrepen aanvankelijk niks van het verhaal. Kort daarna verscheen de politieagent in de deuropening. Binnen afzienbare tijd was iedereen zo overstuur dat het nogal wat aandacht trok van de buren in de straat. Daar was ook Stien Elias bij, de vrouw van één van de gewonden. Ook zij was niet op de hoogte van het feit dat haar man zwaargewond in het ziekenhuis lag. Binnen korte tijd ontstond er in de Akkerstraat een grote consternatie in verband met het slechte nieuws dat “Ome Kees” was overleden. De agent heeft nog geprobeerd wat orde te scheppen, maar kreeg veel verwijten van de omwonende familie omdat hij het nieuws, naar hun mening, vrij ontactisch en slecht voorbereid had gebracht.
De enige die nog niet op de hoogte was van het overlijden van Kees Broers was oudste zoon Kees. Hij werkte op dat moment in een kleine fabriek aan de Oude Molenbochtstraat te Tilburg. Sjef, de jongste zoon, werd door zijn zus naar de Oude Molenbochtstraat gestuurd om het nieuws mede te delen. Het ventje was zelf ook van slag en reed al huilend op zijn fiets zonder banden door de stad. In een bocht viel Sjef van zijn fiets en kwam hard ten val. Een passerende Duitse militair verbaasde zich over het feit dat de jongen al huilde voor hij viel!
In Kaatsheuvel was inmiddels een ambulance gearriveerd om de twee gewonden over te brengen naar Tilburg. De ambulancier weigerde het stoffelijk overschot van Kees Broers in de ambulance te
vervoeren, omdat de gewonden voorrang hadden. De kist kon ook later bij de familie worden bezorgd. (Deze mogelijkheid werd overigens ook al geopperd in de rapporten van de Luchtbeschermingsdienst!) Janus Smulders weigerde het lichaam van zijn schoonvader achter te laten. Hierop ontstond een meningsverschil tussen hem en de ambulancier. Aangezien de andere gewonden snel medische zorg behoefden, gaf de ambulancier vrij snel toe en nam ook het stoffelijk overschot van Kees Broers mee naar Tilburg.
Op 19 september 1944 werd het overlijden van Kees Broers aangegeven bij de Burgerlijke Stand van de gemeente Tilburg door begrafenisondernemer Dielemans. Als plaats van overlijden werd Tilburg opgegeven, hetgeen foutief lijkt! In de kantmelding staat overigens een aantekening, die waarschijnlijk de doodsoorzaak moet verklaren: “Bom”. Ook dit klopt niet!10 De officiële verklaring van overlijden meldt een schotwond! Overigens staat hierin ook dat Kees overleed binnen de gemeente Tilburg.11 De roerige oorlogsomstandigheden van die dagen zullen hebben bijgedragen aan de onnauwkeurige verwerking van gegevens bij de burgerlijke stand. Op het bidprentje van Kees Broers werd wel de juiste overlijdensplaats aangegeven, Kaatsheuvel. Overigens werd in de gemeente Loon op Zand op diezelfde dag eveneens een overlijdensakte opgesteld.12
In mei 1945 werd het eerste kind geboren van Janus Smulders en Miet Broers, een zoon. Hij werd vernoemd naar zijn overleden grootvader, Cornelius Wilhelmus.
Kee Broers-Cools is het plotseling overlijden van haar man nooit te boven gekomen. Zij overleed, na meerdere beroertes, op 30 juli 1954 in de leeftijd van zestig jaar.
De groentewinkel aan de Akkerstraat bleef bestaan. Aanvankelijk werd deze voortgezet door de weduwe Broers-Cools en werd later overgenomen door zoon Kees. Na het overlijden van Kees in 1981 werd ook de winkel gesloten.
(Auteur: Jim van Nieuwenhuijzen)
Bronnen
Regionaal Archief Tilburg Archief 565, Collectie documentatie Tilburg 1940-1945, inv.nr.172
- Archief 565, Collectie documentatie Tilburg 1940-1945, invnr. 172
- Archief 30 inv.nr. 152 Verslag Luchtbeschermingsdienst pagina 1645
Literatuur
- Jim van Nieuwenhuijzen, Familie Cools-van Akkerveeken Tilburg pagina 211-213 Uitgave in eigen beheer (Dordrecht 2020)
- Ad de Beer en Gerrit Kobes, Het leven gebroken. De geschiedenissen van de Tilburgers die als gevolg van de strijd tegen Duitsland en de bezetting van Nederland om het leven kwamen, Tilburgse Bronnenreeks 4 (Tilburg 2002).